Twórczość dziecięca za Wielką Wodą

 

 

Na organizowany od 25 lat przez Gimnazjum nr 2 w Słupsku – dawną Szkołę Podstawową nr 4 – Ogólnopolski Konkurs Literackiej Twórczości Dzieci i Młodzieży Gimnazjalnej, wpłynęło łącznie 124705 zestawów wierszy i opowiadań najmłodszych polskich literatów. W tym roku młodzi twórcy z całej Polski poddali naszej ocenie ponad 9000 swoich tekstów. Dzięki zaangażowaniu Stowarzyszenia Soroptimist International, propagującego ideę konkursu wśród środowisk polonijnych , od 2 lat możemy określać jego rangę jako międzynarodową. Utalentowana literacko młodzież polonijna z USA, Niemiec, Litwy, Łotwy, Czech, Grecji nadesłała nam na 25.- jubileuszową edycję konkursu 108 zestawów wierszy i opowiadań. Społecznie pracująca komisja jurorska, pod przewodnictwem znanej pisarki i przyjaciółki dziecięcej twórczości - Wandy Chotomskiej - wyróżniła 18 zestawów prac z Nowego Jorku i Berlina.

Koordynatorem konkursu w Nowym Jorku była Renata Jujka – pracownik Konsulatu RP i nauczycielka Polskiej Szkoły im. Św. Jadwigi Królowej w Nowym Jorku, która postanowiła go rozpropagować i zachęcić uczniów do pisania własnych tekstów. Dzieciom i młodzieży polonijnej bardzo spodobał się pomysł. Pani Renata - dzięki wsparciu szefowej Centrali Polskich Szkół Dokształcających Wschodniego Wybrzeża - Doroty Andraki i Konsulatu RP - zaprosiła przedstawicieli jurorów, literatów i organizatora konkursu : dr Mariannę Borawską, pisarkę dr Barbarę Kosmowską, historyka i krytyka literatury młodzieżowej – prof. dr hab. Grzegorza Leszczyńskiego i Marię Pietrykę – koordynatora konkursu , nauczyciela – bibliotekarza Gimnazjum nr 2 w Słupsku i konsultanta w MODM do uroczystego wręczenia nagród wyróżnionym w konkursie uczniom polonijnym, udziału w spotkaniach z nauczycielami i uczniami siedmiu szkół polonijnych oraz w celu przeprowadzenia warsztatów metodycznych dla nauczycieli wszystkich szkół Wschodniego Wybrzeża w Polsko-Słowiańskiej Unii Kredytowej na Greenpoint w NY.

W Polskich Szkołach Dokształcających: przy parafii Cyryla i Metodego i Św. Jadwigi Królowej w NY, przy Polskiej Fundacji Kulturalnej w Clark, w Polskiej Szkole w Trenton, Polskiej Szkole Sobotniej im. Ks. Popiełuszki w Derby prezentowaliśmy następujące zagadnienia :

1.        Nieprzemijające wartości czytania w świecie zdominowanym przez media.-  M.

       Borawska

2.             Dlaczego w edukacji XXI wieku konieczna jest dobra literatura? – M. Borawska.

3.             Samorodna twórczość literacka szansą na zrozumienie siebie i odkrywanie świata – 

            M. Borawska.

4.             Polski bohater literacki – rówieśnik widziany oczami czytelników zza oceanu –  B.

          Kosmowska.

5.             Bohaterowie dziecięcy i młodzieżowi we współczesnej prozie –  B. Kosmowska.

6.             Miejsce polskiego Kopciuszka w literaturze młodzieżowej – B. Kosmowska.

7.             XV Międzynarodowy Konkurs Literackiej Twórczości Dzieci i Młodzieży Gimnazjalnej – szansą młodzieży polonijnej na bogacenie literackiej polszczyzny i przyjacielski kontakt z młodymi mistrzami pióra w Polsce – M. Pietryka.

8.          Konkurs literackiej twórczości szansą na lepsze poznawanie siebie i świata – M.    

    Pietryka.

9.          Przedszkole literackie czyli podpowiedź jak pisać wiersze i opowiadania – M.

    Pietryka.

10.     Doradztwo i doskonalenie zawodowe nauczycieli w Polsce, w tym w Miejskim

   Ośrodku Doradztwa Metodycznego w Słupsku.

11.     Kultura literacka dzieci i młodzieży w XXI stuleciu – G. Leszczyński.

12.     Skandalicznie subiektywny wykaz książek dla dzieci i młodzieży – G. Leszczyński

13.     Kanon literatury w ocenie młodych czytelników – jego społeczne i eksperckie aspekty a wolność wyboru – G. Leszczyński.

Byliśmy bardzo mile zaskoczeni aż tak dużą ilością uczestników przybyłych na spotkania z nami. Ponad 1000 osób – dzieci, młodzieży, rodziców, nauczycieli poświęciło swój weekendowy czas, by porozmawiać o literaturze, o pracy z uczniem zdolnym, o formach współpracy z nauczycielami i szkołami w Polsce, posłuchać wreszcie literackiej polszczyzny. Tego polonijnym nauczycielom na co dzień bardzo brakuje.

Oczywiście najprzyjemniejszym elementem naszych spotkań była uroczystość wręczania nagród i książek z wyróżnionymi w konkursie utworami – „ Na dworcu wyobraźni” najmłodszym nowojorskim adeptom pióra. Wielkiej gali łączącej obchody Dnia Nauczyciela, Święta Odzyskania Niepodległości i święta najmłodszych literatów w Szkole im. Świętej Jadwigi Królowej przyświecała piękna sentencja :

„Uczmy mowy ojczystej, polskiej kultury, tradycji i wartości – bezcennego skarbu, a szybko przekonamy się o bogactwie przekazanym naszym dzieciom, którego nikt im nie odbierze”. Wzruszeniom dzieci, rodziców, nauczycieli i zaproszonych gości nie było końca. Zachęcaliśmy społeczność polonijną do czytania polskiej literatury współczesnej, a dzieci i młodzież do małych prób literackich w języku polskim. Zdając sobie sprawę z faktu, iż dla uczniów urodzonych w USA język polski jest ich drugim językiem i rozumiejąc pytania milusińskich w stylu – How long. pisałaś „Buba”? - skierowane do Barbary Kosmowskiej – zaproponowaliśmy wysyłanie na konkurs wierszy i opowiadań  także w języku angielskim. Uczniowie polskich szkół sobotnich bardzo odważnie i bez charakterystycznego dla swoich równolatków w Polsce skrępowania, zadawali nam pytania ,dzielili się własnymi spostrzeżeniami, pomysłami . Byli partnerami w rozmowie, znającymi swoją wartość- młodymi obywatelami świata. I tego poczucia chyba trochę brakuje uczniom w naszym kraju. Zachęcając dzieci i młodzież do pisania wierszy i opowiadań w dobie dominacji technik komputerowych, próbowałam pobudzić ich aktywność intelektualną do opisywania słowem tego :

-                      Jacy są,

-                      O czym marzą,

-                      Jakie wartości cenią najbardziej,

-           Co ich boli najmocniej w otaczającym świecie, co chcieliby zmienić,

-                      Jak oceniają przestrzeganie praw dziecka, praw człowieka.

Zapoznałam nauczycieli polskich szkół z celami przyświecającymi konkursowi, którymi od lat są :

·          propagowanie wśród dzieci i młodzieży zainteresowania literaturą poprzez własne w niej uczestnictwo;

·         wyzwolenie odwagi do odsłonięcia świata własnych przeżyć wewnętrznych;

·         zachęcenie dzieci i młodzieży szkół polonijnych do podejmowania prób literackich w języku polskim;

·         promowanie wrażliwości, wyobraźni, nauka pogłębionego odbioru poezji i prozy;

·         inspirowanie uczniów do rozwijania własnych zainteresowań literackich; promowanie dziedzictwa własnego regionu;

·         podkreślenie talentu dziecka, nagrodzenie jego zdolności literackich poprzez  opublikowanie wyróżnionych utworów w pokonkursowym tomiku;

·         dowartościowanie tzw. młodzieży trudnej i dzieci z rodzin patologicznych;

·         zachęcenie do udziału uczniów ze środowisk wiejskich i małych miast;

·         umożliwienie udziału w literackiej zabawie dzieciom specjalnej troski – uczniom  Ośrodków Szkolno - Wychowawczych (w tomikach rozdział pt. „Wiersze malowane”);

·         kształtowanie etycznej postawy wobec drugiego człowieka, zwierząt, przyrody; wpajanie zasad tolerancji i poszanowania każdej odrębności;

·         uwrażliwienie dzieci i młodzieży na konieczność szacunku  wobec języka, przestrzegania norm językowych i zasad ortografii.

 

Opowiedziałam, iż dajemy wielu dzieciom szansę wyjścia z poczucia osamotnienia, uwierzenia w swoje możliwości, przyjacielskiego kontaktu z młodymi mistrzami pióra z wielu krajów. Dajemy im szansę na wyróżnienie, nagrodę, druk swojego utworu .

Rozszerzając zasięg terytorialny Konkursu tworzymy możliwości większego otwarcia na inne kultury,  obyczaje, poznawanie się wzajemne ponad granicami.

Dajemy młodzieży polonijnej okazję do przekazania swojego obrazu świata kolegom w Polsce , a dzieciom polskim szansę zrozumienia przeżyć kolegów, którym rodzice wybrali nową ojczyznę. Uczniowie biorący udział w spotkaniach byli bardzo żywo zainteresowani możliwością udziału w naszym konkursie. Opowiedziałam im o dotychczasowych laureatach, o szczególnie utalentowanych uczestnikach, o tytanicznej pracy jurorów, oceniających po kilka tysięcy wierszy i opowiadań, o problemach z wyborem tytułu książki, bo pięknych propozycji z wyróżnionych wierszy jest całe mnóstwo, zapoznałam polonijną młodzież z regulaminem 26. edycji konkursu. Prześliczne były momenty podczas zajęć warsztatowych , kiedy czytaliśmy wybrane utwory z kilku ostatnich tomików, a dzieci określały wiek autorów wierszy i komentowały swoje odczucia związane z odbiorem wyróżnionych tekstów . Piękne, żywiołowe reakcje wskazywały na duże zainteresowanie twórczością równolatków i chęć pochwalenia się własnymi umiejętnościami literackimi. Myślę, że jest to powód do radości, ale też duże wyzwanie dla organizatora, jurorów konkursu i tłumaczy, bo na pewno trzeba będzie dokonać przekładu wielu tekstów. Dwadzieścia kilka literackich próbek od piszących „do szuflady” dzieci już przywiozłam z  Nowego Jorku. Nauczyciele szkół polonijnych wykorzystają wiersze z naszych pokonkursowych książeczek do przygotowywanych w szkołach imprez artystycznych, konkursów recytatorskich i warsztatów literackich. Poinformowałam społeczność goszczących nas szkół, że organizacja uroczystej Gali wręczania nagród w Słupsku .daje możliwość zaproszenia wyróżnionych dzieci ze środowisk polonijnych.

Konkurs Literacki jest znakomitą okazją do rozwijania międzyludzkiego porozumienia  za  pomocą  języka, jego bogactwa , umiejętności precyzyjnego wyrażania myśli, uczuć i emocji.

Bardzo ciepło wspominać będziemy wszystkie, z niezwykłą serdecznością i profesjonalizmem przygotowane spotkania, podziwiając zaangażowanie dyrektorów, nauczycieli polskich szkół, a zwłaszcza poświęcenie rodziców zadających sobie wiele trudu, by ich dzieci mogły wyrastać w poczuciu głębokiej przynależności do ojczyzny swoich rodziców i czuć się prawdziwymi Polakami. To rodzice, swoje wolne od pracy dni poświęcają na dowiezienie i przywiezienie dziecka ze szkoły – czasem odległej o ponad sto kilometrów , to rodzice wykonują społecznie wiele zadań na rzecz szkoły, opłacają zajęcia i przede wszystkim potrafią przekonać dzieci , by po tygodniu pracy w szkole amerykańskiej chciały poświęcić weekend na naukę języka polskiego, historii i geografii polskiej. Wszystkie apele, uroczystości szkolne, które mieliśmy zaszczyt obejrzeć, przepełnione były powagą i patriotyzmem, odbierane jako wielkie święto.

Myślę, że zainteresowaliśmy młodzież polonijną polską literaturą współczesną i doradziliśmy, jak mądrze wybrać odpowiednią lekturę. W tym miejscu pojawił się jednak problem, bo po pełnych pasji wypowiedziach pani M. Borawskiej, B. Kosmowskiej i G. Leszczyńskiego zachęcających do lektury znakomitych książek – należałoby móc je czytelnikom udostępnić. Niestety – biblioteki polskich szkół wymagają ogromnego doinwestowania, szczególnie w zakresie współczesnej beletrystyki młodzieżowej. Prof.G. Leszczyński , dzięki swojej wiedzy o wydawnictwach polskich książek w USA i kontaktach z polonijnymi księgarniami w Chicago, spróbował pomóc w, częściowym przynajmniej ,rozwiązaniu problemu.

Myślę, że to dopiero początek naszej nowojorskiej przygody i dobra zapowiedź bliskich kontaktów z nauczycielami polonijnych szkół i utalentowanymi literacko uczniami polskiego pochodzenia.

Jestem pod dużym wrażeniem serdeczności, z jaką przyjęło nas to imponujące, olśniewające, zabiegane, ale przede wszystkim – niezwykle przyjazne i bezpieczne miasto. Już pierwszego dnia pobytu byliśmy u siebie i przyznaliśmy rację Renacie Jujce i wożącej nas do szkół w innych stanach Jej przyjaciółce (zakochanej i w Nowym Jorku, i w Polsce), że prawdziwym Polakiem, dumnym ze swojego pochodzenia można być wszędzie – szczególnie zaś w kraju, w którym wszystkie narodowości starannie pielęgnują swoje tradycje i podkreślają własną tożsamość.

 

                                                                                          Maria Pietryka